Учитель нации и система образования (на основе документов Архива Президента РК)
Ключевые слова:
учитель нации, образование, наука, репрессия, историческая память, архивные документыАннотация
В статье на основе анализа документов Архива Президента РК раскрывается вклад Ахмета Байтурсынова в развитие образования. Автор на основе архивных документов прослеживает эволюцию его взглядов на образование и науку, а также показывает процесс реализации этих идей на практике в советское время. Автор предлагает классифицировать архивные документы на 3 группы. Документы первой группы относятся к жизни и деятельности Ахмета Байтурсынова в 1917– 1929 гг., ко второй группе относятся документы, связанные с политическими преследованиями, охватывающие период между 1929–1938 гг. Следует отметить, что среди этих документов имеется созданное в стенах НКВД архивное уголовное дело, долгие годы закрытое для исследователей и хранившееся под грифом «секретно». В третью группу входят документы по политической реабилитации А. Байтурсынова в 1960-2020 гг.
Скачивания
Литература
Нұрпейісұлы, 2010 – Нұрпейісұлы К, Алаш ақиқаты, Алматы: 2010
Қойгелдиев, 1995 –Қойгелдиев М., Алаш қозғалысы. 1 кітап, Алматы: 1995
Қойгелдиев, 2014 – Қойгелдиев М., Қазақ елі: ұлттық бірегейлікті сақтау жолындағы күрес (ХІХ ғ. – ХХІ ғ. басы), Алматы: 2014
Аманжолова, 2013 – Аманжолова Д., Алаш: исторический смысл демократического выбора, Алматы: 2013
Қирабаев, 2012 – Қирабаев С., Ахмет Байтұрсынов – тәуелсіздік жыршысы: Қазақ. №14-15, 2012
Қамзабекұлы, 2002 – Қамзабекұлы Д., Алаш және әдебиет. Астана, 2002
Жұртбай, 2007 – Жұртбай Т., «Ұраным – Алаш!..», Түрме әфсанасы, Жегі. 1 том. Алматы, 2007
Жұртбай, 2012 – Жұртбай Т., «Ұраным – Алаш!..», Түрме әфсанасы, Талқы. 3 том. Алматы, 2012
Сыздықова, 1990 – Сыздықова Р., А. Байтұрсынов. Алматы, 1990
Кенжебаев, Әнес, 2018 – Кенжебаев Ғ., Әнес Ғ., Халел Досмұхамедұлы. Алматы, 2018
Құрманбайұлы, 2013 – Құрманбайұлы Ш., Ахмет Байтұрсынұлы және қазақ терминологиясы. Ана тілі, 21-27 ақпан, 2013
Ахметжанова, Мәлікова, Оспанов, Тайшыбай, 2018 – Ахметжанова Г.Б., Мәлікова С.З., Оспанов К.Қ., Тайшыбай З.С. Мағжан Жұмабай өмірі мен шығармашылығының шежіресі. Т.1. Петропавл, 2018
Қойгелдиев, Мырзатаева, 2022 – Саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау жөніндегі Мемлекеттік комиссияның материалдары (ХХ ғасырдың 20–50 жылдары) – Материалы Государственной комиссии по полной реабилитации жертв политических репрессий (20–50 годы ХХ века). Т.3. Ахмет Байтұрсынұлы. Қиянатқа қарсылық. Құжаттар мен материалдар жинағы. Құрастырушылар: М. Қойгелдиев (жауапты ред.), З. Мырзатаева, жалпы редакциясын басқарған Е.Т. Қарин. Астана, 2022.
ҚР ПА. 139 қ., 1 т., 1016 іс, 109 п.
Смағұлова, Әнес, Замзаева, 2009 – Қазақ газеті. 1913 жыл. Құраст. С.О. Смағұлова, Ғ.Қ. Әнес, Т.А. Замзаева. Алматы, 2009.
Байтұрсынұлы А. Алты томдық шығармалар жинағы, 2013 – Байтұрсынұлы А. Алты томдық шығармалар жинағы. Әліппелер мен мақалалар жинағы. Т.4. Алматы, 2013.
ҚР ПА. 140 қ., 1 т., 74 іс. 6-9 п.
ҚР ПА. 813 қ., 1 т., 23 іс. 5-6 п.
ҚР ПА. 141 қ., 1 т., 12820 іс. 10-11 п.
Nurpejіsuly, 2010 – Nurpejіsuly K, Alash akikaty, Almaty: 2010 (in Kazakh)
Kojgeldiev, 1995 –Kojgeldiev M., Alash kozgalysy. 1 kіtap, Almaty: 1995 (in Kazakh)
Kojgeldiev, 2014 – Kojgeldiev M., Qazaq elі: ulttyk bіregejlіktі saktau zholyndagy kүres (XІX g. – XXІ g. basy), Almaty: 2014 (in Kazakh)
Amanzholova, 2013 – Amanzholova D., Alash: istoricheskij smysl demokraticheskogo vybora, Almaty: 2013 (in Russian)
Kirabaev, 2012 – Kirabaev S., Ahmet Bajtursynov – tauelsіzdіk zhyrshysy: Qazaq, 2012, №14-15 (in Kazakh)
Kamzabekuly, 2002 – Kamzabekuly D., Alash zhane adebiet, Astana: 2002 (in Kazakh)
Zhurtbaj, 2007 – Zhurtbaj T., «Uranym – Alash!..», Turme afsanasy, Zhegі, 1 tom, Almaty: 2007 (in Kazakh)
Zhurtbaj, 2012 – Zhurtbaj T., «Uranym - alash!..», Turme afsanasy, Talky, 3 tom, Almaty: 2012 zhәne t. b. (in Kazakh)
Syzdykova, 1990 – Syzdykova R., A. Bajtursynov, Almaty: 1990 (in Kazakh)
Kenzhebaev, Anes, 2018 – Kenzhebaev G., Anes G., Halel Dosmuhameduly, Almaty: 2018 (in Kazakh)
Қurmanbajuly, 2013 – Қurmanbajuly Sh., Ahmet Bajtursynuly zhane qazaq terminologijasy: Ana tіlі, 2013, 21-27 akpan. (in Kazakh)
Ahmetzhanova, Malіkova, Ospanov, Tajshybaj, 2018 – Ahmetzhanova G.B., Malіkova S.Z., Ospanov K.K., Tajshybaj Z.S., Magzhan Zhumabaj omіrі men shygarmashylygynyn shezhіresі, T.1, Petropavl: 2018 (in Kazakh)
Kojgeldiev, Myrzataeva, 2022 – Sajasi kugyn-surgіn kurbandaryn aktau zhonіndegі Memlekettіk komissijanyn materialdary (XX gasyrdyn 20-50 zhyldary) – Materialy Gosudarstvennoj komissii po polnoj reabilitacii zhertv politicheskih repressij (20-50 gody HH veka), T.3., Ahmet Bajtұrsynұly. Қijanatқa karysylyk. Kuzhattar men materialdar zhinagy., Kurastyrushylar: M. Қojgeldiev (zhauapty red.), Z. Myrzataeva, zhalpy redakcijasyn basқarғan E.T. Karin, Astana: 2022. (in Kazakh)
KR PA. 139 k., 1 t., 1016 іs, 109 p. (in Russian)
Smagulova, Anes, Zamzaeva, 2009 – Qazaq gazetі. 1913 zhyl, Kurast. S.O. Smagulova, G.K. Anes, T.A. Zamzaeva, Almaty: 2009. (in Kazakh)
Bajtursynuly A. Alty tomdyk shygarmalar zhinagy, 2013 – Bajtursynuly A. Alty tomdyk shygarmalar zhinagy. Alіppeler men makalalar zhinagy, T.4., Almaty: 2013. (in Kazakh)
ҚR PA. 140 қ., 1 t., 74 іs. 6-9 p. (in Russian)
ҚR PA. 813 қ., 1 t., 23 іs. 5-6 p. (in Russian)
ҚR PA. 141 қ., 1 t., 12820 іs. 10-11 p. (in Russian)
Обсуждение
Комментариев пока нет.