Павлодар уезінің Алаш партиясының қайраткерлері. Жаңа архив дереккөздері
Кілт сөздер:
құжат, қор, саяси қозғалыс, Алаш, саяси қуғын-сүргінАңдатпа
Павлодар облысының мемлекеттік архивінің қорларында анықталған 1936–1937 жж. Кеңес үкіметінің буржуазиялық ұлтшылдарымен күресі және Алаш партиясының қызметі туралы мәліметтерді қамтитын мақала. Партиялық қорларының, атқарушы биліктің құжаттары, Павлодар облысы прокуратурасының құпиясы жойылған құжаттары, бұрын зерттеушілерге қол жетімді болмаған, Алаш партиясының белгілі қайраткерлері ғана емес, оның қатардағы мүшелерімен жанашырларының, сондай-ақ партияға қатысы бар деген айыппен қуғын-сүргінге ұшыраған қайғылы тағдырлары туралы, ХХ ғ. басындағы саяси күрестің барысы туралы түсінік айтарлықтай толықтырылуда. Құжаттар қазақ зиялыларының талай өкілдерінің тағдырын жарқын етуге Алаш қозғалысы өкілдерінің тәуелсіздік жолындағы күресіне қосқан үлесіне әділ баға беруге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, архив дереккөздерінде тергеу жолдары, лагерьлермен түрмелерде ұстау жағдайлары, ұлттық қозғалыс өкілдерін айыптау, бостандық, азаттық үшін күресушілерге қарсы жүргізілген қуғын-сүргін, олардың бұрынғы оппозиционерлер мен партиялық-кеңестік кадрларды саяси қудалау туралы, 1930 ж. соңында буржуазиялық ұлтшылдар жариялаған болашақ тағдыры туралы ақпарат бар.
Жүктеп алулар
Әдебиеттер тізімі
Алаш қозғалысы – Алаш қозғалысы. Құжаттар мен материалдар жинағы. Движение Алаш. Сборник документов и материалов. 1 т. Сәуір 1901 ж. – желтоксан 1917 ж. – Апрель 1901 г. – декабрь 1917 г. Алматы. Алаш, 2004: 552 бет; 2 т. Желтоқсан 1917 ж. – мамыр 1920 ж. Декабрь 1917 г. – май 1920 г. – Алматы. Алаш, 2005:496 бет; Т. 3. Кн. 1. Сәуір 1920–1928 жж. Апрель 1920–1928 гг. Алматы. Ел-шежіре, 2007: 304 бет; Т. 3. Кн. 2. Қаңтар 1929 ж. – шілде 1938 ж. Январь 1929 – июль 1938 гг. Алматы. Ел-шежіре, 2007: 344 бет; Т. 4. 1918 – 2007 гг. Алматы. Ел-шежіре, 2008: 472 бет.
Алаштың алыптары, 2017 – Алаштың алыптары. Фотоқұжаттық альбомы Алашорда үкіметінің 100 жылдығына арналады. Семей қ., 2017: 150 бет.
Аманжолова, 1993 – Аманжолова Д. Партия «Алаш»: история и историография. Семипалатинск, 1993; Аманжолова Д. Казахский автономизм и Россия. История движения «Алаш». Москва, 1994; Нурпеисов К. «Алаш һәм Алашорда». Алматы, 1995; Койгельдиев М. «Алаш қозғалысы» (Движение «Алаш»). Алматы, 1995.
ГАПО – Государственный архив Павлодарской области.
Забвению…, 1997 – Забвению не подлежит. Сост. Афанасьева Е.К., Бобрешова О.В., Болтина В.Д., Есимханова К.О., Жанарбаева Г.Е., Игибаева Р.Е., Макажанова К.Г., Тереник М.С. кандидат исторических наук, ШевелёDžва Л.В. Павлодар.НПФ «ЭКО», 1997: 260 c.
Сдыков, 2012 – История Западного отделения Алаш-Орды. Cост. М.Н. Сдыков (и др.). Уральск. (б. и.) Том 1. Сборник документов и материалов, 2012: 464 с.; Том 2. Сборник научных статей, 2012: 331 с.
Alaş qozğalısı – Alaş qozğalısı. Qujattar men materïDžaldar jïDžnağı. DvïDžjenïDže Alaş. SbornïDžk dokwmentov ïDž materïDžalov. (Alash movement. Collection of documents and materials). 1 t. Säwir 1901 j. – jeltoksan 1917 j. – Aprel 1901 g. – dekabr 1917 g. Almatı: Alaş, 2004. – 552 bet; 2 t. Jeltoksan 1917 j. – mamır 1920 j. Dekabr 1917 g. – may 1920 g. – Almatı: Alaş, 2005. 496 bet; T. 3. Kn. 1. Säwir 1920–1928 jj. Aprel 1920 – 1928 gg. Almatı: El-şejire, 2007. 304 bet; T. 3. Kn. 2. Qantar 1929 j. – şilde 1938 j. Yanvar 1929 – ïDžyul 1938 gg. / Almatı: El-şejire, 2007. 344 bet; T. 4. 1918 – 2007 gg. Almatı: El-şejire, 2008. 472 bet. (in Russian)
Alastıñ alıptarı, 2017 – «Alastıñ alıptarı». Fotoqujattıq albomi Alashorda ukimetinin 100 jildigina arnaladi («Giants of Alash». The photo album is dedicated to the 100th anniversary of the Alashorda government). – Semey q. 2017. – 150 s. (In Kazakh, in Russian)
Amanzholova, 1993 – Amanzholova D. Partiya «Alash»: istoriya i istoriografiya (Alash Party: history and historiography). Semipalatinsk, 1993 (in Russian); Amanzholova D. Kazakhskiy avtonomizm i Rossiya. Istoriya dvizheniya «Alash» (Kazakh autonomism and Russia. History of the Alash movement). Moskva, 1994 (in Russian); Nurpeisov K. «Alaş häm Alaşorda» (Alash and Alashorda). Almaty, 1995 (In Kazakh); Koygel’diyev M. «Alash kozgalysy» (Dvizheniye «Alash») (Movement «Alash»). Almaty, 1995. (in Russian)
GAPO – Gosudarstvennyy arkhiv Pavlodarskoy oblasti (The State Archive of the Pavlodar region).
Zabveniyu…, 1997 – Zabveniyu ne podlezhit (Impossible to forget). / Sost. Afanas’yeva Ye.K., Bobreshova O.V., Boltina V.D., Yesimkhanova K.O., Zhanarbayeva G.Ye., Igibayeva R.Ye., Makazhanova K.G., Terenik M.S., – Pavlodar: NPF «EKO», 1997. (in Russian)
Sdykov, 2012 – Istoriya Zapadnogo otdeleniya Alash-Ordy (History of the Western Branch of Alash-Orda) / Cost. M.N. Sdykov (i dr.). Uralsk: (b. i.), 2012. – Tom 1: Sbornik dokumentov i materialov – 464 s.; Tom 2: Sbornik nauchnykh statey. (in Russian)
Талқылау
Әзірге пікір жоқ.