БҰҰ-ның 80 жылдығына орай: Қазіргі заман тарихындағы БҰҰ-ның рөлі және Қазақстанның көпжақты дипломатияға қосқан үлесі
Кілт сөздер:
Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ), көпжақтылық, Қазақстан, тұрақты даму мақсаттары (ТДМ), Болашақ үшін пакт, цифрлық басқаруАңдатпа
Біріккен Ұлттар Ұйымының сексен жылдық мерейтойына орай бұл мақала диалог, нормаларды қалыптастыру және ұжымдық іс-қимыл үшін әлемдегі жалғыз әмбебап платформа – БҰҰ-ның тарихи қалыптасуы мен эволюциясын сөз етеді. Қазақстанның көпжақты дипломатиядағы айқын орны атап өтіледі. Оның мәні тәуелсіздіктің алғашқы кезеңінен басталған ядролық қарусыздандырудағы көшбасшылықта, сондай-ақ Орталық Азияда ядролық қарудан азат аймақты құруда көрініс тапты. Сонымен қатар, Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі ретінде қызмет атқаруы, Орталық Азия мен Ауғанстанда Тұрақты даму мақсаттарын (ТДМ) іске асыруға бағытталған БҰҰ-ның өңірлік орталығын құру жөніндегі қабылдаушы елмен жасалған келісім сияқты жаңа институционалдық бастамаларды жүзеге асырудағы рөлі айрықша маңызды болып табылады. Мақала бұл бастамаларды «Болашақ үшін пактіде» бекітілген жаңартудың өзекті күн тәртібімен салыстырады. Сондай-ақ, ұйымның қарқынды жаһандық өзгерістер жағдайында бейімделу қабілетін сақтау мүмкіндігіне баса назар аударылады.
Жүктеп алулар
Әдебиеттер тізімі
Charter of the UN 1945 – Charter of the United Nations. San Francisco, 1945.
Capstone Doctrine 2008 – UN Peacekeeping Principles and Guidelines (“Capstone Doctrine”). United Nations Department of Peace Operations, 2008.
Transforming our world 2015 – Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development (A/RES/70/1). United Nations General Assembly, 2015.
Universal Declaration of Human Rights 1948 – Universal Declaration of Human Rights. United Nations General Assembly, 1948.
International Covenant 1966 – International Covenant on Civil and Political Rights; International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. United Nations General Assembly, 1966.
International Health Regulations 2005 – International Health Regulations (2005). World Health Organization, 2005.
UNFCCC 1992 – United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), 1992; Paris Agreement, 2015.
Sendai Framework 2015 – Sendai Framework for Disaster Risk Reduction 2015–2030. United Nations, 2015.
VNR Guidelines – Voluntary National Review (VNR) Guidelines. United Nations Department of Economic and Social Affairs. https://hlpf.un.org/sites/default/files/vnrs/hand-book/VNR%20 Handbook%202024%20EN%2B_0.pdf (accessed: 18.09.2025).
The Atlantic Charter 1941 – The Atlantic Charter. 14 August 1941.
Declaration by UN 1942 – Declaration by United Nations. 1 January 1942.
Dumbarton Oaks Proposals Dumbarton 1944 – Oaks Proposals for the Establishment of a General International Organization. 1944.
Crimea (Yalta) Conference Protocols 1945 – Crimea (Yalta) Conference Protocols. February 1945.
Decree of the Republic of Kazakhstan on Closure of the Semipalatinsk Nuclear Test Site 1991 – Decree of the Republic of Kazakhstan on Closure of the Semipalatinsk Nuclear Test Site. 1991.
CANWFZ 2006 – Treaty on a Nuclear-Weapon-Free Zone in Central Asia (CANWFZ). Signed 2006; in force 2009.
UN General Assembly Resolution 64/35 2009 – UN General Assembly Resolution 64/35. International Day against Nuclear Tests, 2009.
United Nations Security Council: Kazakhstan Non-Permanent Membership 2017–2018 – United Nations Security Council: Kazakhstan Non-Permanent Membership 2017–2018. Statements and meeting records.
IFAS (2024–2026) – International Fund for Saving the Aral Sea (IFAS): Aral Sea Basin Programme-4 (ASBP-4). Chairmanship cycle 2024–2026.
UNSDCF (2026–2030) – United Nations Sustainable Development Cooperation Framework (UNSDCF) 2026–2030: Kazakhstan. United Nations Country Team in Kazakhstan.
Host Country Agreement establishing a UN Regional Center to support SDG implementation in Central Asia and Afghanistan 2025 – Host Country Agreement establishing a UN Regional Center to support SDG implementation in Central Asia and Afghanistan (Government of Kazakhstan–United Nations), 2025.
Pact for the Future 2024 – Pact for the Future. Outcome of the Summit of the Future, United Nations, 2024.
Declaration on Future Generations 2024 – Declaration on Future Generations. Annex to the Pact for the Future, United Nations, 2024.
Global Digital Compact (2024–2025) – Global Digital Compact. United Nations – process documents and draft elements (2024–2025).
A mandate for change – A mandate for change: UN releases proposals for streamlining of tasks as part of major reform agenda. https://news.un.org/en/story/2025/08/1165550 (accessed: 18.09.2025).
Sevilla Commitment 2025 – Sevilla Commitment. Fourth International Conference on Financing for Development, Sevilla, Spain, 2025.
Талқылау
Әзірге пікір жоқ.