Қазақстандағы жастар қозғалысы тарихының кейбір беттерінен (ХХ ғасыр басы)
Кілт сөздер:
жастар қозғалысы, Алаш, ұлттық жаңғыру, ағартушылық, ҚазақстанАңдатпа
Бұл мақалада XX ғасырдың басындағы Қазақстандағы жастар қозғалысы тарихының кейбір қырлары, олардың ұлт-азаттық қозғалыстағы және қоғамның әлеуметтік-саяси өміріндегі рөлі қарастырылады. Зерттеу барысында «Сарыарқа», «Жас Азамат» газеттерінің, «Абай» журналының материалдары, архивтік құжаттар және ғылыми-зерттеу еңбектері пайдаланылды. Тарихи деректер негізінде автор Ақпан революциясынан (1917) кейін құрылған «Бірлік», «Жас Азамат», «Жанар» сияқты жастар ұйымдарының қызметін талдап, олардың мәдени-ағартушылық және саяси мақсаттарын баяндайды. Сонымен қатар, Ақпан революциясы мен Қазан төңкерісінің (1917) жастар қозғалысының идеологиялық эволюциясына әсеріне, сондай-ақ «Алаш» партиясы және оның көшбасшыларымен өзара байланысына ерекше назар аударылады. 1918 жылы Омбыда өткен І Жалпықазақ жастар съезінде ұлттық бірлік пен автономия идеялары кеңінен насихатталды. Дегенмен, 1919 жылы Колчак режимінің қуғын-сүргіні, большевиктер мен Алаш лидерлері арасындағы саяси пікір қайшылығы мен қақтығысы қозғалыстың әлсіреуіне әкелді. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, жастар ұйымдары ұлттық бірегейлікті нығайтуда, білім беру жүйесін дамытуда және жастардың саяси санасын қалыптастыруда шешуші рөл атқарды. Олардың қызметі қазақ мемлекеттілігін қайта қалпына келтіру жолындағы елеулі кезең болды.
Жүктеп алулар
Әдебиеттер тізімі
ҚP ПА. 352 қ. 1 т. (Алматы қ.). 11494 іс. 2 т. 115, 117 п.
ҚP ПА. 811 қ. 24 т. 114 іс. 12 п.
ҚР ПА. 811 қ. 20 т. 52 іс. 1 п.
ҚP ПА. 811 қ. 24 т. 114 іс. 12 п.
Абай. 1918. № 3.
Абай. 1918. № 6.
Абай. 1918. № 11.
Абай. 1918. № 77.
Жас азамат. 1918. № 11.
Жас азамат. 1918. № 12.
Жас Азамат. 1918. 20 шілде.
Сарыарқа. 1917. № 2.
Сарыарқа. 1917. № 7.
Сарыарқа. 1917. № 16.
Сарыарқа. 1917. № 22.
Сарыарқа. 1919. № 68.
Сарыарқа. 1919. № 77.
Әбжанов, 1992 – Әбжанов X., Әлпейісов Ә. Қазақ интеллигенциясы мен мәдениеті туралы Алматы, 1992. 126 б.
Байтұрсынов, 1991 – Байтұрсынов А. Ақжол. Алматы: Жалын, 1991. 463 б.
Қойгелдиев, 1993 – Қойгелдиев М., Омарбеков Т. Тарих тағылымы не дейді? Алматы: Ана тілі, 1993. 208 б.
Кәкішев, 1976 – Кәкішев Т. Сәкен Сейфуллин. Ғұмырнамалық хикая. Алматы: Жалын, 1976. 320 б.
Нұрпейісов, 1995 – Нұрпейісов К. Алаш һәм Алашорда. Алматы: Ататек, 1995. 256 б.
Садвакасов, 1994 – Садвакасов С. Избранное. Алматы: СП «Атхан», «Рауан», 1994. 190 с.
Сармурзин, 1990 – Сармурзин А.Г. Крушение Алаш-Орды // О прошлом для будущего. Алма-Ата: Казахстан, 1990. 254 с.
Сейфуллин С. Тар жол, тайғақ кешу: Роман. Бес томдық шығ. жинағы. Т. 4. Алматы Жазушы, 1988. 448 б. 59 б.
QP PA. 352 q. 1 t. (Almaty q.). 11494 ıs. 2 t. 115, 117 p. (in Russian)
QP PA. 811 q. 24 t. 114 ıs. 12 p. (in Russian)
QR PA. 811 q. 20 t. 52 ıs. 1 p. (in Russian)
QP PA. 811 q. 24 t. 114 ıs. 12 p. (in Russian)
Abai. 1918. № 3. (in Kazakh)
Abai. 1918. № 6. (in Kazakh)
Abai. 1918. № 11. (in Kazakh)
Abai. 1918. № 77. (in Kazakh)
Jas azamat. 1918. № 11. (in Kazakh)
Jas azamat. 1918. № 12. (in Kazakh)
Jas Azamat. 1918. 20 şılde. (in Kazakh)
Saryarqa. 1917. № 2. (in Kazakh)
Saryarqa. 1917. № 7. (in Kazakh)
Saryarqa. 1917. № 16. (in Kazakh)
Saryarqa. 1917. № 22. (in Kazakh)
Saryarqa. 1919. № 68. (in Kazakh)
Saryarqa. 1919. № 77. (in Kazakh)
Äbjanov, 1992 – Äbjanov X., Älpeiısov Ä. Qazaq inteligensiasy men mädenietı turaly Almaty, 1992. 126 b. (in Kazakh)
Baitūrsynov, 1991 – Baitūrsynov A. Aqjol. Almaty: Jalyn, 1991. 463 b. (in Kazakh)
Qoigeldiev, 1993 – Qoigeldiev M., Omarbekov T. Tarih tağylymy ne deidı? Almaty: Ana tılı, 1993. 208 b. (in Kazakh)
Käkışev, 1976 – Käkışev T. Säken Seifullin. Ğūmyrnamalyq hikaia. Almaty: Jalyn, 1976. 320 b. (in Kazakh)
Nūrpeiısov, 1995 – Nūrpeiısov K. Alaş häm Alaşorda. Almaty: Atatek, 1995. 256 b. (in Kazakh)
Sadvakasov, 1994 – Sadvakasov S. Izbrannoe. Almaty: SP «Atkhan», «Rauan», 1994. 190 s. (in Russian)
Sarmurzin, 1990 – Sarmurzin A.G. Krushenie Alash-Ordy // O proshlom dlia budushchego. Alma-Ata: Kazakhstan, 1990. 254 s. (in Russian)
Seifullin S. Tar jol, taiğaq keşu: Roman. Bes tomdyq şyğ. jinağy. T. 4. Almaty Jazuşy, 1988. 448 b. 59 b. (in Kazakh)
Талқылау
Әзірге пікір жоқ.