Өзгерістердің архивтік айғақтары: тыл өңірінің әлеуеттік-экономикалық жағдайы (1941–1945)
Кілт сөздер:
Екінші дүниежүзілік соғыс, ҰОС, Ақмола, Қазақстан тарихы, әлеуметтік-экономикалық өзгерістер, архив құжаттары, эвакуация, өнеркәсіп, тыл, балалар еңбегі, мобилизацияАңдатпа
Ұсынылып отырған мақала Кеңес Одағының Ұлы Отан соғысы кезеңіндегі Қазақстанның Ақмола облысында орын алған терең әлеуметтік-экономикалық өзгерістерге жан-жақты талдау жасайды. Зерттеу, негізінен, Астана қаласының Мемлекеттік архивінен алынған мұрағаттық құжаттарға сүйене отырып, контент-талдау, салыстырмалы-тарихи талдау және сипаттамалық әдістерді қамтитын тарихи зерттеу методологиясын қолданады. Зерттеу қорытындылары соғыстың өзгерістердің елеулі катализаторы ретінде әрекет еткенін, әсіресе әскери қажеттіліктерге бағытталған салалардағы жедел индустрияландырумен ерекшеленген аймақтық экономиканың түбегейлі қайта құрылуына алып келгенін көрсетеді. Ақмола облысы көптеген өнеркәсіп орындары мен айтарлықтай халық ағынын қабылдаған маңызды эвакуациялық орталыққа айналды, бұл оның демографиялық және әлеуметтік құрылымын өзгертіп, соғыстан кейінгі индустриялық базасының негізін қалады. Зерттеуде жергілікті халықтың майдан қажеттіліктері үшін жұмылдырылуы, оның ішінде әскери бөлімшелерді құру және қорғаныс қорларына елеулі үлес қосу мен материалдық көмек көрсету мәселелері қарастырылады. Сонымен қатар, соғыс азаматтық халыққа ауыр сынақтар әкелді, бұл еңбек жағдайларының нашарлауымен, әйелдер мен балалар еңбегінің кеңінен қолданылуымен, сондай-ақ азық-түлік пен баспана тапшылығымен сипатталды, Кеңес үкіметінің қатаң бақылауы мен ресурстарды шектен тыс пайдалануын көрсетті. Жасөспірімдердің еңбегін реттеуге бағытталған заңнамалық шараларға қарамастан, олардың жергілікті жерлерде іске асырылуында немқұрайлықтың болғаны туралы деректер бар. Қорытындылай келе, зерттеу соғыстың Ақмола облысының тарихында өшпес із қалдырғанын, оның әлеуметтік-экономикалық ландшафтын түбегейлі өзгертіп, дамуының жаңа траекториясын белгілегенін, сондай-ақ тылдағы өмірдің күрделі шындықтары мен аймақтық ерекшеліктерін айқын көрсеткенін тұжырымдайды.
Жүктеп алулар
Әдебиеттер тізімі
Abishev 1950 – Abishev G. Rabota partii bölşevikov po vospitaniu chuvstva sovetskogo patriotizma u voinov-kazahov v gody Velikoi Otechestvennoi voiny 1941–1945 gg. Alma-Ata: Kazakh State Publishing House, 1950. 185 p. (in Russian)
Absemetov 2009 – Absemetov M. Astana – gorod s tysacheletnei istoriei. Astana: Alchiai group, 2009. 312 p. (in Russian)
Alpyspaeva 2008 – Alpyspaeva G.A. Astana v novoe i noveishee vremia. Astana, 2008. 276 p. (in Russian)
Aqmola Ekinşi dünïejüzilik soğıs jıldarında 2025 – Aqmola Ekınşı düniejüzılık soğys jyldarynda / Qūrastyruşylar: Qyşqaşbai T.Ä., Bimoldin J.B., İsahan Ğ.T., Makipov A.S. Astana, 2025. 304 p. (in Kazakh and Russian)
Dospanov 2019 – Dospanov J. Jenshiny frontoviki Kazahstan. 6-volume historical and documentary book. Vol. 2. Atyrau: Ağatai, 2019. 396 p. (in Russian)
Dubitsky 1959 – Dubitsky A. Akmola – gorod slavnyi. İstoricheski ocherk. Akmolinsk: Oblastnoe izdatelstvo, 1959. 126 p. (in Russian)
Dubitsky 1986 – Dubitsky A.F. Gorod na İshime. Alma-Ata: Kazahstan, 1986. 152 p. (in Russian)
Dubitsky 1990 – Dubitsky A.F. Proidemsia po ulitsam Tselinograda… kraevedcheskie zametki. Tselinograd. 1990. 111 p. (in Russian)
Geroi Sovetskogo Soiuza 1945 – Geroi Sovetskogo Soiuza. Kazahstansy. Alma-Ata: KazOGİZ, 1945. 302 p. (in Russian)
Govoryat arkhivy… 2015 – «Govoryat arkhivy...» / sost. B. Aktailak, M. Temirbaeva, A. Kamenuly. Astana: Ideal-IS, 2015. 416 p. (in Kazakh and Russian)
Kabuldinov 2017 – Kabuldinov Z.E. Astana: proshloe i nastoiashee. Astana, 2017. 344 p. (in Kazakh, Russian and English)
Kalybekova 2008 – Kalybekova M. İstoria deportirovannyh narodov Kazahstana (1937–1956 gg.). Almaty: LEM, 2008. 188 p. (in Russian)
Kozybaev 1970 – Kozybaev M. Kazahstan – arsenal fronta. Alma-Ata: Kazahstan, 1970. 473 p. (in Russian)
Pisma s fronta 1944 – Pisma s fronta. Alma-Ata: Kazakh United State Publishing House, 1944. 188 p. (in Russian)
Poklonimsya i mertvym, i zhivym… 2009 – Poklonimsya i mertvym, i zhivym… Book 4. Astana, 2009. 504 p. (in Kazakh and Russian)
Shoshenko 1951 – Shoshenko A. Borba partii bolshevikov za ukreplenie tyla v gody Velikoi Otechestvennoi voiny (po materialam Kazakhskoi SSR). Alma-Ata: KazGİS, 1952. 78 p. (in Russian)
Zhanguttin 2016 – Zhanguttin B., Qalybekova M., Myrzataeva Z., Nūrman Ş., Tıleubaev Ş. Sovettık qoğamdağy eñbek fenomenı. Collective Monograph / Edited by M. Qoigeldiev. Almaty: Qaratau, 2016. 272 p. (in Kazakh)
Zerde kitaby 2015 – Zerde kitaby. Tselinograd audany, Şortandy audany. Volume X. Kökşetau: Kökşe-Poligrafia, 2015. 232 p. (in Kazakh and Russian)
Талқылау
Әзірге пікір жоқ.