«Тоталитарлық жадыны» тексеру процесіндегі IPN архивінің рөлі
Кілт сөздер:
IPN, IPN архиві, коммунизм, тоталитаризм, гибридтік коммунизмАңдатпа
IPN архивінде негізінен Польша Халық Республикасының қауіпсіздік органдары шығарған құжаттар бар. Құжаттар коммунистік биліктің хайуандығын, қатыгездігі мен мейірімсіздігін, сондай-ақ бұл жүйеге қарсы тұруға батылдық танытқандардың қаһармандығын, құрбандығы мен батылдығын көрсетеді. IPN архивінің ерекше миссиясы «тоталитарлық жадты» тексеру болып табылады, оны Польшада коммунистік жүйені енгізудің мәдени, тарихи, саяси және әлеуметтік нәтижелері деп түсіну керек.
Жүктеп алулар
Әдебиеттер тізімі
Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji ŚƵcigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, p. 3. [Electronic resourse) Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej, http://dziennikustaw.gov.pl/du/2018/2032/1 [accessed: 28.08.2023).
Piecemeal changes in the Act regarding the Institute of National Remembrance also took place after changes to that Act, “On the Disclosure of Information of Documents of State Security Organs From 1944–1990” and after changes to the Act “On the Protection of Classified Information”. For more see: Obwieszczenie marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie informacji niejawnych, Dz.U. z 2005 r., Nr 196, poz. 1631; Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów, Dz.U. z 2006 r., Nr 218, poz. 1592 i Nr 249, poz. 1832; Ustawa z dnia 14 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów i ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji ŚƵcigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Dz.U. z 2007 r., Nr 25, poz. 162; Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych Dz.U. z 2010 r., Nr 182, poz. 1228; Ustawa z dnia 29 kwietnia 2016 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji ŚƵcigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw, Dz.U.2016 poz. 749; Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji ŚƵcigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Dz.U.2018 poz. 369; Ustawa z dnia 27 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji ŚƵcigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Dz.U.2018 poz.1277. [Electronic resourse) http://prawo.sejm.gov.pl/[accessed: 28.08.2023).
Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej …, art. 1–4; art. 45–52. [Electronic resourse) http://dziennikustaw.gov.pl/du/2018/2032/1 [accessed: 12.09.2023).
Ibid., art. 1, par.1; art. 7; art. 25–29 [accessed: 12.09.2023).
Ibid., art. 53j–53m [accessed: 12.09.2023).
Ibid., art. 53b–53i [accessed: 12.09.2023).
Ibid., art. 53–53a [accessed: 12.09.2023).
Ibid., art. 53–53a [accessed: 12.09.2023).
Ibid., art. 52a–52g [accessed: 12.09.2023).
IPN branch offices function in the following cities: Białystok, Gdańsk, Katowice, Kraków, Lublin, Łódź, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Warszawa, Wrocław. The following have delegations: Bydgoszcz, Gorzów, Kielce, Koszalin, Olsztyn, Opole, Radom. Centrala IPN. [Electronic resourse) https://ipn.gov.pl/pl/kontakt/centrala [accessed: 12.09.2023).
See: Księga Bezprawia, ed. B. Kopka, Warszawa 2011, pp. 10–13; Śladami zbrodni. Przewodnik po miejscach represji komunistycznych lat 1944–1956, Acad. ed., T. Łabuszewski, Warszawa 2012, p. 7; A. Paczkowski, Polacy pod obcą i własną przemocą [in:) S. Courtois, N. Werth, J. L. Panné, A. Paczkowski, J. L. Margolin, K. Bartosek: Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania. Warszawa, 1999, pp. 357–358; A. Friszke: Polska. Losy państwa i narodu 1939–1989, Warszawa, 2003, pp. 207–208.
A. Paczkowski, Polacy pod obcą i własną przemocą [in:) S. Courtois, N. Werth, J. L. Panné, A. Paczkowski, J. L. Margolin, K. Bartosek: Czarna księga komunizmu…, pp. 360–362; A. Albert, Najnowsza historia…, pp. 713–714; 876–913.
A. Paczkowski, Polacy pod obcą i własną przemocą [in) S. Courtois, N. Werth, J. L. Panné, A. Paczkowski, J. L. Margolin, K. Bartosek: Czarna księga…, pp. 362–363.
Ibid., pp. 363–366.
For more on the process of subordinating society to totalitarian ideology, see: C. Miłosz, Zniewolony umysł, Kraków 2011; L. Suchanek, Homo sovieticus. ŚƵwietlana przyszłość. Gnijący Zachód. Pisarstwo Aleksandra Zinowiewa, Kraków 1999.
For more information, see: Obwieszczenie marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 października 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji ŚƵcigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, rozdz. 3, art. 25–29, Dz.U. 2018 poz. 2032. [Electronic resourse) http://prawo.sejm.gov.pl/ [accessed: 22.10.2023).
Instytut Pamięci Narodowej – Komisja ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Muzeum Żǚołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL (w organizacji). Informacja o działalności. 1 stycznia 2023 r. – 31 grudnia 2023 r. [Electronic resourse) https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/informacje-o-dzialalnos/201244,w-okresie-1-stycznia-2023-r-31-grudnia-2023-r.html, s. 413, 420 [pdf) [accessed: 17.05.2024).
Archiwum Pełne Pamięci. [Electronic resourse) https://archiwumpamieci.pl/app/o-projekcie/414, Archiwum-Pelne-Pamieci.html [accessed: 22.10.2023).
For more on the collected materials in the IPN Archive see: T. Gallewicz-Dołowa, Gromadzenie zasobu archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej – ustawa a praktyka [in:) Archiwa–Historia- Pamięć. Bilans 15 lat działalności Instytutu Pamięci Narodowej, Łódź–Warszawa 2018, pp. 139–157; Sprawozdania z działalności IPN w l. 2000–2018. [Electronic resourse) https://ipn.gov.pl/pl/o-ipn/informacje-o-dzialalnos?page=0 [accessed: 22.10.2023).
Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji ŚƵcigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, art. 30–44. Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej, Dz.U. z 1998 r., Nr 155, poz. 1016. [Electronic resourse) http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19981551016/O/ D19981016 [pdf) [accessed: 22.10.2023).
Ustawa z dnia 14 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów i ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji ŚƵcigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Dz.U. z 2007 r., Nr 25, poz. 162. [Electronic resourse) http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20070250162/ T/D20070162L [pdf), pp. 33/63–40/63 [accessed: 22.10.2023).
Obwieszczenie marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie informacji niejawnych. Dz.U. 2005 Nr 196 poz. 1631. [Electronic resourse) http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20051961631/T/D20051631L.pdf [accessed: 23.10.2023); Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, Dz.U. z 2010 r., Nr 182, poz. 1228. [Electronic resourse) http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20101821228/T/D20101228L [pdf) [accessed: 23.10.2023); Ustawa z dnia 29 kwietnia 2016 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji ŚƵcigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2016 poz. 152, 178, 677, 749. [Electronic resourse) http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/ WDU20160000749/T/D20160749L [pdf) [accessed: 23.10.2023).
Ustawa z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944–1990 osób pełniących funkcje publiczne. [Electronic resourse) http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19970700443 [accessed: 23.10.2023).
Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. Preambuła. [Electronic resourse) http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20062181592 [accessed: 23.10.2023).
Dezubekizacja – a postulate of a decommunization character regarding the divesting of privileges given to former officers of the PRL security services, submitted by various groups describing themselves as anti-communist, It was carried out in part in 2009 and in full on December 16, 2016. On this day, by the votes of Law and Justice party MPs, the Sejm adopted an amendment to the Act on the retirement provisions of police officers, the Internal Security Agency, the Foreign Intelligence Agency, the Military Counterintelligence Service, the Military Intelligence Service, and the Central Anti-corruption Bureau, Border Guard, Government Protection Bureau, State Fire Service and Prison Service and their families, also called the ‘Dezubekizacyjny’ Act. The Act stipulated that pensions of former SB officers could not be higher than standard benefits paid by the Social Insurance Fund. The Civic Platform (PO), Modern (Nowoczesna) and Polish People’s Party (PSL) were opposed to depriving SB officers of their privileges.
Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. [Electronic resourse) http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id= WDU20160002270 [accessed: 23.10.2023); B. Wiktorowska, Marzena Kruk: IPN sprawdzi każdego emerytowanego mundurowego, Dziennik Gazeta Prawna, 20.03.2017. [Electronic resourse) https://gospodarka.dziennik.pl/emerytury-i-ofe/artykuly/545383,ipn-emerytury-mundurowi-dezubekizacja.html [accessed: 23.10.2023).
See: Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe, Dz.U. 1984 r., Nr 5, poz. 24. [Electronic resourse) http://prawo.sejm.gov.pl/[accessed: 23.10.2023).
Informacja o działalności IPN. 1 stycznia 2014 – 31 grudnia 2014, Warszawa 2015, pp. 109–110. [Electronic resourse) https://ipn.gov.pl/pl/o- ipn/informacje-o-dzialalnos/24308,w-okresie-1-stycznia-2014-r-31-grudnia-2014-r.html [accessed: 23.10.2023).
Zarządzenie nr 8/22 Prezesa IPN–KŚƵZpNP z dnia 7 II 2022 r. zmieniające zarządzenie w sprawie Regulaminu Organizacyjnego IPN–KŚƵZpNP, par. 1, ust. 7. [Electronic resourse) https://intranet.ipn.gov.pl/pl/prawo/akty-normatywne/zarzadzenia-prezesa-ipn [accessed: 23.10.2023).
Kronika. 10 lat IPN, Warszawa 2010, pp. 164–165.
Ibid., pp. 378–406.
See: S. Cenckiewicz, P. Gontarczyk, SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii, Gdańsk– Warszawa–Kraków 2008.
See: S. Gontarczyk, Aleksander Kwaśniewski w dokumentach Służby Bezpieczeństwa. Fakty i interpretacje, „Aparat represji w Polsce Ludowej 1944–1989”, Nr 1(7)2009, Rzeszów 2009, pp. 149–223.
See.: T. Lis, Budżet pamięci narodowej, „Polska”, 19 IX 2008. [Electronic resourse) https://polskatimes.pl/tomasz-lis-budzet-pamieci-narodowej/ar/46807 [accessed: 13.11.2023).
See.: Skandal! Niemcy wydali ulotkę, w której piszą o „polskim obozie zagłady” Auschwitz- Birkenau. Ambasada RP już podjęła interwencję. [Electronic resourse) https://wpolityce.pl/polityka/471243-skandal-niemcy-wydali-ulotke-o-polskim-obozie-zaglady [accessed: 14.11.2023).
In fact, there may be more, approx. 2.7 million archival units. The reports of the Operational Records Bureau /MSW Bureau ‘C’ stated that one archive unit was on average about 1.5 cm thick at that time. If we take this indicator to calculate in linear meters the files destroyed, we find that the SB eliminated over 40 linear km of SB files.
Konstytucja Rosji Radzieckiej z 10 VII 1918 r., Ustęp 2, p. 3. [Electronic resourse) https://web.archive.org/web/20091010210337/ http://internacjonalista.pl/historia-i-wspoczesno/spor-o-rewolucj-padziernikow/1290-konstytucja-rosji-radzieckiej.html [accessed: 14.11.2023).
A. Wróbel, „Wiedomosti”: Rosjanie coraz bardziej obojętni wobec represji stalinowskich. [Electronic resourse) http://www.superstacja.tv/wiadomosc/2017-05-23/wiedomosti-rosjanie-coraz-bardziej-obojetni-wobec-represji-stalinowskich/ [accessed: 14.11.2023).
Талқылау
Әзірге пікір жоқ.