Рано угасшая звезда (к 130-летию Н. Нурмакова)
Ключевые слова:
общественно-политический, государственный деятель, репрессия, национальные кадры, архивные документы, коренизация, вклад, нация, экономика, прокуратура, юстиция, семьяАннотация
Статья посвящена изучению общественно-политической деятельности известного государственного деятеля Ныгмета Нурмакова. На основе архивных документов рассмотрен вклад Н. Нурмакова в становление и развитие экономики Казахстана, системы органов суда, прокуратуры и юстиции, в дело коренизации государственного аппарата, подготовку национальных кадров. Значительное внимание уделено документальному выражению его роли в дело переезда столицы из г. Оренбурга в г. Кзыл-Орду, из г. Кзыл-Орды – в г. Алматы. Подчеркивается, что в своих докладах и статьях, опубликованных на страницах периодической печати, он смело и открыто поднимал актуальные вопросы своего времени с позиции национальных интересов. В 1937 г. жертвами репрессий, вместе с 42-летним Н. Нурмаковым, стали и его 75-летний отец Н. Таукебаев и брат К. Нурмаков. Все они были расстреляны на основе сфабрикованных обвинений. Его жена З. Нурмакова также стала жертвой политических репрессий.
Скачивания
Литература
Ашимбаев 2008 – Ашимбаев Д., Хлюпин В. Казахстан: история власти. Опыт реконструкции. Алматы: Credos, 2008. 226 с.
Әбжанов 1991 – Әбжанов Х. Қазақ интеллигенциясы қашан туған? Қазақстан коммунисі. 1991. № 2.
Байтұрсынұлы 2013 – Байтұрсынұлы А. Әліппелер мен мақалалар жинағы. Алты томдық шығармалар жинағы. Алматы, 2013. Т. 4.
Бейсенбекова 2020 – Бейсенбекова Л., Смағұлова Г., Шотбакова Л. Н. Нұрмақов – тарихи тұлға: деректік және тарихнамалық талдау. Қарағанды: Гласир, 2020. 213 б.
Бектасов 1975 – Бектасов Ә. Аяулы азамат еді. Қазақстан мұғалімі. 1975. 25 сәуір.
Бектұров 1989 – Бектұров Ж. Алыс жылдардың бір дерегі. Жалын. 1989. № 4. 70-75.
Жағыпаров 1985 – Жағыпаров Н. Халыққа қалтқысыз қызмет еткен. Қазақстан коммунисі. 1985. № 4. 77-79 б.
Қабдөшев 2003 – Қабдөшев Б. 1924–1928 жылдарда Қазақстанда сауда қатынасының дамуы және Нығмет Нұрмақов. Ұлт тағылымы. 2003. № 3. 99-102 б.
Қабдөшев 2004 – Қабдөшев Б. Нұрмақов – өнеркәсіпті қалпына келтіруші (1924–1928 жж.). Қазақ тарихы. 2004. № 2. 105-110 б.
Қабдөшев 2005 – Қабдөшев Б.Ж. Нығмет Нұрмақовтың қоғамдық-саяси және мемлекеттік қызметі (1895–1937 жж.): Тарих ғылымд. канд. автореф. Алматы: Жеті жарғы, 2005. 27 б.
Қаппасова 2005 – Қаппасова Р. Қалыптасу жылдары: Көрнекті мем. және қоғам қайраткері Н. Нұрмақовтың 110 жылд. қарсаңында. Орталық Қазақстан. 2005. 26 мамыр.
Қаппасова 2011 – Қаппасова Р. Қазағым деп қайысқан қабырғасы. Орталық Қазақстан. 2011. 5 қараша.
Қозыбаев 1992 – Қозыбаев М. Ата тарихы туралы сыр. Егеменді Қазақстан. 1992. 3 қазан.
Қойгелдиев 1992 – Қойгелдиев М. Ұлтшылдықпен күрес науқаны. Социалистік Қазақстан. 1992. 5-9 мамыр.
Қойгелдиев 2020 – Қойгелдиев М. Қиянат анатомиясы. Менің ғылымдағы өмірім. Алматы: «Арыс» баспасы. 2020. 360 б.
Нұрмақов 2014 – Нұрмақов А. Нұрмақ отбасының тағдыры. Орталық Қазақстан. 2014. 7 маусым.
Нұрмақов 2015 – Нұрмақов А. Мұндай адамдарды ұмытуға болмайды. Жұлдыздар отбасы. 2015. № 13. 27-29 б.
Нығмет Нұрмақов. Шығармалар жинағы 2005 – Нығмет Нұрмақов. Шығармалар жинағы. Алматы: Алаш, 2005. 34-80 б.
Сармурзин 1985 – Сармурзин А. Верный сын казахского народа. Казахстанская правда. 1985. 24 апреля.
Сейфуллин 1978 – Сейфуллин С. Тар жол, тайғақ кешу. Тарихи-мемуарлық роман. Алматы: Жазушы, 1978.
Смағұлова 2005 – Нұрмақов Нығмет. Шығармалар жинағы: Мақалалар, баяндамалар. Құраст. Смағұлова С.О. Алматы: Алаш, 2005. 280 б.
Советская степь 1928 – Советская степь. 1928. 28 апреля.
Тимофеев 1937 – Тимофеев Н., Брайнин С. О националистической агентуре японо-германской разведки. Большевик Казахстана. 1937. № 9-10. С. 72-81.
Тимофеев 1938 – Тимофеев Н., Брайнин С. Казахская организация ВКП(б) в 1926–1929 гг. Большевик Казахстана. 1938. № 12.
Тимофеев 1939 – Тимофеев Н., Брайнин С. Казахская организация ВКП(б) в 1930–1934 гг. Большевик Казахстана. 1939. № 1, 5.
Ashimbaev 2008 – Ashimbaev D., Khliupin V. Kazakhstan: istoriia vlasti. Opyt rekonstruktsii. Almaty: Credos, 2008. 226 p. (in Russian)
Äbjanov 1991 – Äbjanov H. Qazaq inteligensiasy qaşan tuğan? Qazaqstan komunisı. 1991. № 2 (in Kazakh)
Baitūrsynūly 2013 – Baitūrsynūly A. Älıppeler men maqalalar jinağy. Alty tomdyq şyğarmalar jinağy. Almaty, 2013. T. 4 (in Kazakh)
Beisenbekova 2020 – Beisenbekova L., Smağūlova G., Şotbakova L. N. Nūrmaqov – tarihi tūlğa: derektık jäne tarihnamalyq taldau. Qarağandy: Glasir, 2020. 213 p. (in Kazakh)
Bektasov 1975 – Bektasov Ä. Aiauly azamat edı. Qazaqstan mūğalımı. 1975. 25 säuır (in Kazakh)
Bektūrov 1989 – Bektūrov J. Alys jyldardyñ bır deregı. Jalyn. 1989. № 4. 70-75. (in Kazakh)
Jağyparov 1985 – Jağyparov N. Halyqqa qaltqysyz qyzmet etken. Qazaqstan komunisı. 1985. № 4. 77-79 p. (in Kazakh)
Qabdöşev 2003 – Qabdöşev B. 1924–1928 jyldarda Qazaqstanda sauda qatynasynyñ damuy jäne Nyğmet Nūrmaqov. Ūlt tağylymy. 2003. № 3. 99-102 p. (in Kazakh)
Qabdöşev 2004 – Qabdöşev B. Nūrmaqov – önerkäsıptı qalpyna keltıruşı (1924–1928 jj.). Qazaq tarihy. 2004. № 2. 105-110 p. (in Kazakh)
Qabdöşev 2005 – Qabdöşev B.J. Nyğmet Nūrmaqovtyñ qoğamdyq-saiasi jäne memlekettık qyzmetı (1895–1937 jj.): Tarih ğylymd. kand. avtoref. Almaty: Jetı jarğy, 2005. 27 p. (in Kazakh)
Qappasova 2005 – Qappasova R. Qalyptasu jyldary: Körnektı mem. jäne qoğam qairatkerı N. Nūrmaqovtyñ 110 jyld. qarsañynda. Ortalyq Qazaqstan. 2005. 26 mamyr (in Kazakh)
Qappasova 2011 – Qappasova R. Qazağym dep qaiysqan qabyrğasy. Ortalyq Qazaqstan. 2011. 5 qaraşa (in Kazakh)
Qozybaev 1992 – Qozybaev M. Ata tarihy turaly syr. Egemendı Qazaqstan. 1992. 3 qazan (in Kazakh)
Qoigeldiev 1992 – Qoigeldiev M. Ūltşyldyqpen küres nauqany. Sosialistık Qazaqstan. 1992. 5-9 mamyr (in Kazakh)
Qoigeldiev 2020 – Qoigeldiev M. Qianat anatomiasy. Menıñ ğylymdağy ömırım. Almaty: «Arys» baspasy. 2020. 360 p. (in Kazakh)
Nūrmaqov 2014 – Nūrmaqov A. Nūrmaq otbasynyñ tağdyry. Ortalyq Qazaqstan. 2014. 7 mausym (in Kazakh)
Nūrmaqov 2015 – Nūrmaqov A. Mūndai adamdardy ūmytuğa bolmaidy. Jūldyzdar otbasy. 2015. № 13. 27-29 p. (in Kazakh)
Nyğmet Nūrmaqov. Şyğarmalar jinağy 2005 – Nyğmet Nūrmaqov. Şyğarmalar jinağy. Almaty: Alaş, 2005. 34-80 p. (in Kazakh)
Sarmurzin 1985 – Sarmurzin A. Vernyi syn kazakhskogo naroda. Kazakhstanskaia pravda. 1985. 24 aprelia (in Russian)
Seifullin 1978 – Seifullin S. Tar jol, taiğaq keşu. Tarihi-memuarlyq roman. Almaty: Jazuşy, 1978 (in Kazakh)
Smağūlova 2005 – Nūrmaqov Nyğmet. Şyğarmalar jinağy: Maqalalar, baiandamalar. Qūrast. Smağūlova S.O. Almaty: Alaş, 2005. 280 p. (in Kazakh)
Sovetskaia step 1928 – Sovetskaia step. 1928. 28 aprelia. (in Russian)
Timofeev 1937 – Timofeev N., Brainin S. O natsionalisticheskoi agenture iapono-germanskoi razvedki. Bolshevik Kazakhstana. 1937. № 9-10. P. 72-81 (in Russian)
Timofeev 1938 – Timofeev N., Brainin S. Kazakhskaia organizatsiia VKP(b) v 1926–1929 gg. Bolshevik Kazakhstana. 1938. № 12 (in Russian)
Timofeev 1939 – Timofeev N., Brainin S. Kazakhskaia organizatsiia VKP(b) v 1930–1934 gg. Bolshevik Kazakhstana. 1939. № 1, 5 (in Russian)
Обсуждение
Комментариев пока нет.