Уничтожение документации органов безопасности коммунистической Польши в 1944–1990 гг.: причины, статистика и последствия
Ключевые слова:
служба безопасности, Министерство общественной безопасности, отдельные архивы, уничтожение дел, гибридный коммунизмАннотация
В 1944–1990 гг. в Народной Польше существовали отдельные архивы гражданских органов безопасности – т.н. Бюро оперативных учетов МВД (Бюро «C») и отделы «C» при воеводских управлениях милиции и внутренних дел. Там хранились все типы оперативных, судебных и административных материалов, создаваемых Министерством общественной безопасности. Согласно списку дел, материалы уничтожались по истечении срока хранения. При этом учитывалась и необходимость освобождения места для новых документов. Специфика документов органов безопасности означала, что процесс их уничтожения в значительной степени зависел от политических решений руководства министерства. Только в 1957–1988 гг. было уничтожено не менее 2 185 568 дел и архивных единиц (около 44 000 погонных метров). За весь период коммунистического правления было уничтожено почти 3 млн дел и архивных единиц. Это уничтожение способствовало трансформации оккупационного коммунизма в гибридный коммунизм в Польше.
Скачивания
Литература
IPN Archives in Warsaw
AIPN, 0333/3; AIPN, 0333/4; AIPN, 0333/5; AIPN, 0333/6; AIPN, 0333/7; AIPN, 0333/8; AIPN, 0333/9; AIPN, 0333/10; AIPN, 0333/11; AIPN, 0333/12; AIPN, 0333/13; AIPN, 0333/14; AIPN 0333/15; AIPN, 0333/17, vol. 1; AIPN, 0333/17, vol. 2; AIPN, 0333/17, vol. 3; AIPN, 0333/17, vol. 4; AIPN, 0333/17, vol. 5; AIPN, 0333/17, vol. 6; AIPN, 0333/18; AIPN, 0333/17, vol. 7; AIPN, 0333/55; AIPN, 0333/56; AIPN, 0333/64; AIPN, 0333/66; AIPN, 0333/65; AIPN, 0333/69; AIPN, 0333/71; AIPN, 0333/73; AIPN, 0333/74; AIPN, 0333/75; AIPN, 0333/79; AIPN, 0333/80; AIPN, 0333/83; AIPN, 0355/93; AIPN, 0355/98; AIPN, 0355/100, vol. 3; AIPN, 0355/100, vol. 4; AIPN, 0355/100, vol. 5; AIPN, 0355/100, vol. 7; IPN, 0355/101, vol. 3; AIPN, 0359/5; AIPN, 0397/382, vol. 3; AIPN, 0397/382, vol. 5; AIPN, 0397/382, vol. 6; AIPN, 0434/35; AIPN, 0529/6; AIPN, 0546/6; AIPN, 0546/7; AIPN, 0546/8; AIPN, 0546/10; AIPN, 0546/11; AIPN, 0550/1, vol. 1; AIPN, 0718/36; AIPN, 0887/94.
IPN Archives in Radom
IPN Ra, 02/324, vol. 6.
Białek 2009 – Białek S., Brakowanie i niszczenie dokumentacji SB w województwie opolskim w latach 1987–1990. Ustalenia wstępne, Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, vol. 2 (2009), pp. 53-107.
Busse 2018 – Busse K., Praktyka postępowania z dokumentacją funduszu operacyjnego na przykładzie zachowanego zasobu archiwalnego po KW MO/WUSW w Radomiu (1975–1990), Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, vol. 11 (2018), pp. 65-86.
Dominiczak 1997 – Dominiczak H., Organy Bezpieczeństwa PRL 1944–1990. Rozwój i działalność w świetle dokumentów MSW, Warsaw, 1997.
Dudek 2004 – Dudek A., Reglamentowana rewolucja. Rozkład dyktatury komunistycznej w Polsce 1988–1990, Cracow, 2004.
Ewidencja operacyjna i archiwum organów bezpieczeństwa PRL w latach 1944–1990 2017 – Ewidencja operacyjna i archiwum organów bezpieczeństwa PRL w latach 1944–1990. Zbiór normatywów, ed. and comp. by M. Komaniecka-Łyp, Cracow, 2017.
Koller 2014 – Koller S., Bezpieczeństwo interesów totalitarnego państwa i jego funkcjonariuszy motywem brakowania i niszczenia dokumentacji operacyjnej Służby Bezpieczeństwa MSW (1956–1989) in Zeszyty Historyczne WiN-u 40 (2014), pp. 170-173.
Koller 2011a – Koller S., Brakowanie i niszczenie dokumentacji operacyjnej Służby Bezpieczeństwa w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (1956–1990) in Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, vol. 4 (2011), pp. 179-234 (in English: S. Koller, The Culling and Destruction of Security Service Documentation in the Ministry of Internal Affairs (1956–1990) in Archival Review of the Institute of National Remembrance: An Anthology of Selected Texts from 2008–2017, eds. P. Tomasik and M. Żuławnik, Warsaw, 2023, pp. 159-218).
Koller 2018a – Koller S., Brakowanie i niszczenie materiałów operacyjnych warszawskiej Służby Bezpieczeństwa w latach 1956–1989. Zarys problematyki in Archiwa – Historia – Pamięć. Bilans 15 lat działalności archiwalnej Instytutu Pamięci Narodowej, eds. J. Bednarek, R. Leśkiewicz, and P. Perzyna, Łódź–Warszawa 2018, pp. 437-490.
Koller 2012 – Koller S., Normatywne zasady brakowania i niszczenia materiałów Służby Bezpieczeństwa w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (1956–1990) in Pamięć i Sprawiedliwość 2(20) (2012), pp. 331-358.
Koller 2011b – Koller S., Procedura brakowania materiałów Biura ‘W’ w latach 1972–1989 in Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989 1(8–9) (2011), pp. 247-265.
Koller 2021 – Koller S., Służba archiwalna Wydziału II Biura Ewidencji Operacyjnej/Biura ‚C’ Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (1956–1990) w sprawozdaniach. Funkcjonariusze – archiwiści – członkowie partii in Archiwa polskie i sowieckie w realiach systemu komunistycznego, eds. J. Łosowski and M. Szumiło, Warsaw, 2021, pp. 127-193.
Koller 2017b – Koller S., Służba Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w świetle brakownia i niszczenia akt operacyjnych w latach 1956–1989 in Educare necesse est – ale jak i dlaczego? Przykłady dobrych praktyk edukacyjnych, ed. V. Urbaniak, Warsaw, 2017, pp. 299-313.
Koller 2015b – Koller S., Stan i ruch akt archiwalnych Służby Bezpieczeństwa Wydziału ‘C’ KWMO/ WUSW w Kaliszu w latach 1975–1988, na podstawie materiałów zachowanych w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie in Calisiana rozproszone w archiwach polskich (1945–1989), Kalisz, 2015, pp. 63-116.
Koller 2017a – Koller S., Wykaz akt oraz zarządzenia, wytyczne i decyzje kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w procesie brakowania i niszczenia akt operacyjnych Służby Bezpieczeństwa latach 1956–1989. Analiza porównawcza in Archiwa Polski i Europy: wspólne dziedzictwo – różne doświadczenia, ed. A. Kulecka, Warsaw, 2017, pp. 137-194.
Koller 2019 – Koller S., Zarządzenia i instrukcje archiwalne MSW (1957–1990) in Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej”, vol. 12 (2019), pp. 13-36.
Koller 2015a – Koller S., Znaczenie wykazu akt w procesie brakowania i niszczenia dokumentacji operacyjnej Służby Bezpieczeństwa w latach 1956–1989. Zarys problematyki in Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej, vol. 8 (2015), pp. 51-54.
Коллер 2018b – Коллер С., Отношение Службы безопасности Польской Народной Республики к следственным делам и делам оперативного учета на основе анализа номенклатуры дел 1956–1990 гг. in International Conference: Archival and Source Studies – Trends and Challenges 25–27 October 2017, Tbilisi, 2018, pp. 450-453.
Komaniecka 2006a – Komaniecka M., Dzienniki korespondencyjne, rejestracyjne, archiwalne i koordynacyjne aparatu bezpieczeństwa Polski Ludowej jako źródło historyczne in Wokół teczek bezpieki – zagadnienia metodologiczno-źródłoznawcze, ed. F. Musiał, Cracow, 2006, pp. 263–280 [first printing: Aparat represji w Polsce Ludowej 1944–1989 2(4) (2006)].
Komaniecka 2006b – Komaniecka M., Organizacja i funkcjonowanie kartotek ogólnoinformacyjnej i zagadnieniowej aparatu bezpieczeństwa in Wokół teczek bezpieki – zagadnienia metodologiczno- źródłoznawcze, ed. F. Musiał, Cracow, 2006, pp. 231–262 [first printing: Zeszyty Historyczne WiN-u 23 (2005)].
Kozłowski 2019 – Kozłowski T., Koniec imperium MSW. Transformacja organów bezpieczeństwa państwa 1989–1990, Warsaw, 2019.
Krupska 2006 – Krupska Z., Zarządzanie dokumentacją aktową w naczelnych organach bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego w latach 1944–1990 in W kręgu „teczek”. Z badań nad zasobem i funkcjami archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, eds. J. Bednarek and P. Perzyna, Łódź-Toruń, 2006, pp. 115-128.
Milczanowski 2006 – Milczanowski P., Specyfika struktury organizacyjnej Archiwum MSW in Wokół teczek bezpieki – zagadnienia metodologiczno-źródłoznawcze, ed. F. Musiał, Cracow, 2006, pp. 221–229 [first printing: Zeszyty Historyczne WiN-u 22 (2004)].
Musiał 2006 – Musiał F., Zamiast wprowadzenia: archiwalia komunistycznego aparatu represji in Wokół teczek bezpieki – zagadnienia metodologiczno-źródłoznawcze, ed. Filip Musiał, Cracow, 2006, pp. 7-62.
Paczkowski 2003 – Paczkowski, A. Archiwa aparatu bezpieczeństwa PRL jako źródło: co już zrobiono, co można zbadać in Pamięć i Sprawiedliwość 1(3) (2003), pp. 9-21.
Perzyna 2009 – Perzyna P., Problematyka rozpoznania struktury zasobu i zespołowości akt cywilnych organów bezpieczeństwa oraz ich informatycznego opisu in Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej 2009, 2, pp. 13-52.
Peterman 2015 – Peterman R., Proces brakowania i niszczenia akt organów bezpieczeństwa państwa w latach 1954–1990 na przykładzie województwa łódzkiego in Wokół teczek bezpieki, zagadnienia metodologiczno-źródłoznawcze, ed. F. Musiał, Cracow, 2015, pp. 389–402 (the original publication: Wokół teczek bezpieki, zagadnienia metodologiczno-źródłoznawcze, ed. F. Musiał, Cracow, 2006, pp. 379-391).
Peterman 2006 – Peterman R., Rozkaz zniszczyć in Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej 1-2, (2006), pp. 112-115.
Peterman 2024 – Peterman R., “Rozkaz zniszczyć, https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/62172,Rozkaz-zniszczyc.html (accessed 04 January 2024).
Pilarski 2018 – Pilarski S., Niszczenie materiałów Służby Bezpieczeństwa w latach 1989–1990 (ze szczególnym uwzględnieniem dokumentacji dotyczącej NSZZ ‘Solidarność’) w województwie piotrkowskim. Egzemplifikacja przebiegu procederu i próby wyciągnięcia konsekwencji prawnych wobec jego organizatorów oraz wykonawców na szczeblu wojewódzkim i ministerialnym in Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989 1(16) (2018), pp. 437-467.
Pilarski 2009 – Pilarski S., Służba Bezpieczeństwa wobec przemian politycznych w latach 1988–1990. Region łódzki, Warsaw–Łódź, 2009.
Piotrowski 2003 – Piotrowski, P. Struktury Służby Bezpieczeństwa MSW 1975–1990 in Pamięć i Sprawiedliwość 1(3) (2003), pp. 85-89.
Po PRLu – Po PRLu. Niszczenie akt SB, https://vod.tvp.pl/programy,88/po-prlu-odcinki,286836/odcinek-68,S01E68,300252 (from 04:44 to 08:47) (accessed 04 January 2024).
Tylski 2013 – Tylski K., Zasady funkcjonowania ewidencji operacyjnej Służby Bezpieczeństwa in Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej 6 (2013), pp. 77-99.
Zając 2005 – Zając E., Wstęp do badań nad archiwami SB in H. Głębocki, Policja tajna przy robocie. Z dziejów państwa policyjnego w PRL, Cracow, 2005, pp. 24-70.
Обсуждение
Комментариев пока нет.