Электрондық құжаттарды басқару: теория және дидактика
Кілт сөздер:
электрондық құжат, табиғи электрондық құжат, электрондық құжаттарды басқару, электрондық дипломатика, архивтану, корпоративтік контентті басқаруАңдатпа
Бұл мақалада архивтану ғылымының қосалқы пәні ретінде электрондық дипломатиканың субдисциплина ретінде қалыптасу үдерісі қарастырылады. Автор аталған тақырыпты ғылыми әдебиеттер негізінде талдап, оның пәнін, ауқымын және негізгі мақсат-міндеттерін айқындайды. Архивтанудағы жаңа тәсілдер тәжірибеден теорияға қарай дамып келе жатқанымен, электрондық дипломатиканы жоғары оқу орындарының білім беру бағдарламаларына енгізу аса маңызды болып табылады. Мақалада мысал ретінде Варшавадағы Кардинал Стефан Вышинский университетінде жүзеге асырылатын «Құжаттарды электрондық басқару» білім беру бағдарламасы ұсынылады. Бағдарлама қазіргі заман тарихы мен басқару мәселелеріне арналған дәрістерге негізделген, ал арнайы пәндер электрондық құжаттарға, іс жүргізуге, деректер базаларына және электрондық құжаттарды басқару жүйелеріне бағытталған. Негізгі пәндер электрондық құжаттарды басқару бағдарламаларының құқықтық негіздері мен оларды қолдану тәжірибесін қамтиды. «Корпоративтік контентті басқару» (Enterprise Content Management) бағытына ерекше мән беріледі. Студенттердің оқу жүктемесінің үштен бірі іс-тәжірибеден, яғни мекемелердегі тағылымдамадан тұрады. Автор білім беру бағдарламасын іске асыру нәтижесінде теория мен дидактикадан тәжірибеге қарай бағытталған кері үдеріс қалыптасатынын, бұл түлектердің кәсіби және ғылыми дамуы арқылы жүзеге асатынын негіздейді.
Жүктеп алулар
Әдебиеттер тізімі
Carucci 1987 – Carucci P. Il documento contemporaneo: diplomatica e criteri di edizione. Rome 1987.
Carucci 2006 – Carucci P. l’Archivistica tra diplomatica e informatica. Citta del Vaticano 2006.
Deshmukh 2014 – Deshmukh P. S., Pande P. A Study of Electronic Document Security. International Journal of Computer Science and Mobile Computing. Vol. 3, issue 1, January. 2014. Pр. 111-117.
Dictionary – Dictionary archives terminology. Society of American Archivist. https://dictionary.archivists.org/entry/diplomatics.html (дата обращения: 18.04.2026).
Duranti 2008 – Duranti L. International Research on Permanent Authentic Records in Electronic Systems. http://www.interpares.org.index.html (дата обращения: 10.04.2026).
Duranti 2004 – Duranti L. Diplomatics of electronic records. https://www.interpares.org/display_file/ip1_dissemination_ls_duranti_nas_2004a.pdf (дата обращения: 10.04.2026).
Duranti 1991 – Duranti L. Diplomatics: New Uses for an Old Science (Part VI). Archivaria. Vol. 33, (Winter 1991–1992). Pр. 7-27. file:///C:/Users/Bruno%20G%C3%B3rak/Downloads/asmecher,+28-007-027.pdf (дата обращения: 13.09.2022).
Duranti 1998 – Duranti L. Diplomatics: New Uses for an Old Science. Lanham and London, 1998.
Duranti 2013 – Duranti L. From classical diplomatics to digital diplomatics. Oslo, 2013.
Duranti 2003 Duranti L. Pour une diplomatique des documents électroniques. Bibliothèque de l’école des chartes. T. 161, 2003, z. 2. P. 603-623, https://doi.org/10.3406/bec.2003.463631, www.persee.fr/doc/bec_0373-6237_2003_num_161_2_463631 (дата обращения: 11.11.2025).
Duranti 2001 – Duranti L. Thibodeau K. The InterPARES international research project. Information Management Journal. Lenexa. Vol. 35, nr 1, (January 2001). P. 44.
Eastwood 1993 – Eastwood T. Nailing a Little Jelly to the Wall of Archival Studies. Archivaria 35 (Spring 1993). P. 232–252. https://perma.cc/M78Y-E8WQ (дата обращения: 18.04.2026).
Górak 2019 – Górak A. Model wcielony – biurokracja elektroniczna. Dzieje biurokracji. T. X (2019). Pр. 119-130.
Górak 2021 – Górak A. O potrzebie dyplomatyki elektronicznej dla archiwistyki. Wschodni Rocznik Humanistyczny. T. XVIII (2021), № 1. P. 45-74 (About the need electronic diplomatics for archivistics), doi: 10.36121/agorak.18.2021.1.045
Laszuk 2019 – Laszuk A. Informatyczna dyplomatyka - wokół dokumentu elektronicznego. Toruńskie konfrontacje archiwalne. T. IV, red. W. Chorążyczewski, A. Rosa. Toruń 2019. Pр. 153-158, 165- 168.
Mabillon 1681 – Mabillon J. De Re Diplomatica libri VI. Paris 1681.
MacNeil 2004 – MacNeil H. Contemporary Archival Diplomatics as a Method of Inquiry: Lessons Learned from Two Research Projects. Archival Science (2004) 4. P. 205.
Meisner 1952 – Meisner H. O. Urkunden- und Aktenlehre, Leipzig 1952. Pр. 52-96.
Muller et al. 1969 – Muller S., Feith J. A., Fruin R. Manual for the Arrangement and Description of Archives. New York, 1969.
Park 2001 – Park Eun G. Understanding ‘Authenticity’ in Records and Information Management: Analyzing Practitioner Constructs. American Archivist 64, no. 2 (Fall/Winter 2001). Pр. 270–291. https://doi.org/10.17723/aarc.64.2.yrw0584547775404 (дата обращения: 18.04.2026).
Pudłowski 2015 - Pudłowski L. Luciana Duranti – archiwista w czasach globalizacji. Archeion. T. CXVI (2015). Pр. 39-83.
Rogers 2015 – Rogers C. Diplomatics of born digital documents – considering the documentary form in a digital environment. Records Management Journal. Vol. 25, 1, 2015. P. 6-20.
Skemer 1989 – Skemer D.C. Diplomatics and Archives. The American archivist 52 (3). 1989. Pр. 376-382.
Stanić 2016 – Stanić H. Long-term preservation of digital signatures. Tehnićni in vsebinski problemi klasićnega in elektronskega arhiviranja, Radenci 2016. Pр. 481-491.
Stępień 2021 – Stępień R. Informatyka archiwalna – subdyscyplina naukowa in statu nascendi. Wschodni Rocznik Humanistyczny. T. XVIII (2021), № 1. P. 91-114 (Archival Informatics – Scientific Subdiscipline in statu nascendi), doi: 10.36121/rstepien.18.2021.1.091
Tognoli 2018 – Tognoli N., Diplomática: dos diplomas aos documentos digitais. Revista do Arquivo. São Paulo, Ano II, Nº 6, (abril de 2018). Pр. 34-46.
Tognoli et al. 2013 – Tognoli N., Guimarães J., Tennis J. Diplomatics as a methodological perspective for archival knowledge organization. NASKO, 4(1). (2013). http://journals.lib.washington. edu/index.php/ nasko/article/view/14661 (дата обращения: 15.10.2025).
Регламент (ЕС) 2014 – Регламент (ЕС) № 910/2014 Европейского парламента и Совета от 23 июля 2014 г. об электронной идентификации и доверительных услугах для электронных транзакций на внутреннем рынке и отменяющий Директиву 1999/93/EC (CELEX: 32014R0910), eIDAS, ст. 3(10), ст. 26.
Carucci 1987 – Carucci P. Il documento contemporaneo: diplomatica e criteri di edizione. Rome 1987 (in Italian)
Carucci 2006 – Carucci P. l’Archivistica tra diplomatica e informatica. Citta del Vaticano 2006. (in Italian)
Deshmukh 2014 – Deshmukh P. S., Pande P. A Study of Electronic Document Security. International Journal of Computer Science and Mobile Computing. Vol. 3, issue 1, January – 2014. Pр. 111-117 (in English)
Dictionary – Dictionary archives terminology. Society of American Archivist. https://dictionary.archivists.org/entry/diplomatics.html (accessed 18.04.2026) (in English)
Duranti 2008 – Duranti L. International Research on Permanent Authentic Records in Electronic Systems. http://www.interpares.org.index.html (accessed 10.04.2026) (in English)
Duranti 2004 – Duranti L. Diplomatics of electronic records. https://www.interpares.org/display_file/ip1_dissemination_ls_duranti_nas_2004a.pdf (accessed 10.04.2026) (in English)
Duranti 1991 – Duranti L. Diplomatics: New Uses for an Old Science (Part VI). Archivaria. Vol. 33, (Winter 1991–1992). Pр. 7-27. file:///C:/Users/Bruno%20G%C3%B3rak/Downloads/asmecher,+28-007-027.pdf (accessed 13.09.2022) (in English)
Duranti 1998 – Duranti L. Diplomatics: New Uses for an Old Science. Lanham and London, 1998 (in English)
Duranti 2013 – Duranti L. From classical diplomatics to digital diplomatics. Oslo, 2013 (in English)
Duranti 2003, Duranti L. Pour une diplomatique des documents électroniques. Bibliothèque de l’école des chartes. T. 161, 2003, z. 2. P. 603-623, https://doi.org/10.3406/bec.2003.463631, www.persee.fr/doc/bec_0373-6237_2003_num_161_2_463631 (accessed 11.11.2025) (in French)
Duranti 2001 – Duranti L. Thibodeau K. The InterPARES international research project. Information Management Journal. Lenexa. Vol. 35, nr 1, (January 2001). P. 44 (in English)
Eastwood 1993 – Eastwood T. Nailing a Little Jelly to the Wall of Archival Studies. Archivaria 35 (Spring 1993). P. 232–252. https://perma.cc/M78Y-E8WQ (accessed 18.04.2026) [in English]
Górak 2019 – Górak A. Model wcielony – biurokracja elektroniczna. Dzieje biurokracji. T. X (2019). Pр. 119-130 (in Polish)
Górak 2021 – Górak A. O potrzebie dyplomatyki elektronicznej dla archiwistyki. Wschodni Rocznik Humanistyczny. T. XVIII (2021), № 1. Pр. 45-74 (About the need electronic diplomatics for archivistics), doi: 10.36121/agorak.18.2021.1.045 (in Polish)
Laszuk 2019 – Laszuk A. Informatyczna dyplomatyka - wokół dokumentu elektronicznego. Toruńskie konfrontacje archiwalne. T. IV, red. W. Chorążyczewski, A. Rosa. Toruń 2019. Pр. 153-158, 165-168 (in Polish)
Mabillon 1681 – Mabillon J. De Re Diplomatica libri VI. Paris 1681 (in Latin)
MacNeil 2004 – MacNeil H. Contemporary Archival Diplomatics as a Method of Inquiry: Lessons Learned from Two Research Projects. Archival Science (2004) 4. P. 205 (in English)
Meisner 1952 – Meisner H. O. Urkunden- und Aktenlehre, Leipzig 1952. Pр. 52-96 (in German)
Muller et al. 1969 – Muller S., Feith J. A., Fruin R. Manual for the Arrangement and Description of Archives. New York, 1969 (in English)
Park 2001 – Park Eun G. Understanding ‘Authenticity’ in Records and Information Management: Analyzing Practitioner Constructs. American Archivist 64, no. 2 (Fall/Winter 2001). P. 270–291. https://doi.org/10.17723/aarc.64.2.yrw0584547775404 (accessed 18.04.2026) (in English)
Pudłowski 2015 - Pudłowski L. Luciana Duranti – archiwista w czasach globalizacji. Archeion. T. CXVI (2015). Pр. 39-83 (in Polish)
Rogers 2015 – Rogers C. Diplomatics of born digital documents – considering the documentary form in a digital environment. Records Management Journal. Vol. 25, 1, 2015. P. 6-20 (in English)
Skemer 1989 – Skemer D.C. Diplomatics and Archives. The American archivist 52 (3). 1989. Pр. 376-382 (in English)
Stanić 2016 – Stanić H. Long-term preservation of digital signatures. Tehnićni in vsebinski problemi klasićnega in elektronskega arhiviranja, Radenci 2016. Pр. 481-491 (in English)
Stępień 2021 – Stępień R. Informatyka archiwalna – subdyscyplina naukowa in statu nascendi. Wschodni Rocznik Humanistyczny. T. XVIII (2021), № 1. P. 91-114 (Archival Informatics – Scientific Subdiscipline in statu nascendi), doi: 10.36121/rstepien.18.2021.1.091 (in Polish)
Tognoli 2018 – Tognoli N. Diplomática: dos diplomas aos documentos digitais. Revista do Arquivo. São Paulo, Ano II, Nº 6, (abril de 2018). Pр. 34-46 (in Portuguese)
Tognoli et al. 2013 – Tognoli N., Guimarães J., Tennis J. Diplomatics as a methodological perspective for archival knowledge organization. NASKO, 4(1). (2013). http://journals.lib.washington. edu/index.php/ nasko/article/view/14661 (accessed 15.10.2025) (in English)
Регламент (ЕС) 2014 – Регламент (ЕС) № 910/2014 Европейского парламента и Совета от 23 июля 2014 г. об электронной идентификации и доверительных услугах для электронных транзакций на внутреннем рынке и отменяющий Директиву 1999/93/EC (CELEX: 32014R0910), eIDAS, ст. 3(10), ст. 26 (in English)
Талқылау
Әзірге пікір жоқ.