Ерте сөнген жұлдыз (Н. Нұрмақовтың 130 жылдығына)
Кілт сөздер:
қоғамдық-саяси, мемлекеттік қайраткер, қуғын-сүргін, ұлттық кадр, архив құжаттары, жергіліктендіру, үлес, ұлт, экономика, прокуратура, юстиция, отбасыАңдатпа
Мақала белгілі мемлекеттік қайраткер Нығмет Нұрмақовтың қоғамдық-саяси қызметін зерттеуге арналған. Қазақстанның экономикасын, сот, прокуратура, юстиция жүйелерін қалыптастыру және дамыту, мемлекеттік аппаратты жергіліктендіру мен ұлттық кадрларды дайындау, астананы Орынбордан Қызылордаға, Қызылордадан Алматыға көшіру жолындағы Н. Нұрмақовтың атқарған рөлі мен үлесі архив құжаттарының негізінде жан-жақты талданған. Н. Нұрмақовтың газет-журнал беттерінде жарық көрген мақалалары мен баяндамаларында өз заманының өзекті мәселелерін ұлт мүддесі тұрғысынан өткір қойып, ойын жасқанбай ашық айта білгені нақты дәйектер арқылы көрсетілген. 1937 жылы репрессия құрығына 42 жастағы Н. Нұрмақовпен бірге 75 жастағы әкесі Н. Тәукебаев, інісі Қ. Нұрмақов ілініп, қолдан жасалған айыптардың негізінде жазықсыздан-жазықсыз атылып кеткендерін көрсеткен. Сондай-ақ, әйелі З. Нұрмақованың да қуғын-сүргін құрбаны болғаны зерделенген.
Жүктеп алулар
Әдебиеттер тізімі
Ашимбаев 2008 – Ашимбаев Д., Хлюпин В. Казахстан: история власти. Опыт реконструкции. Алматы: Credos, 2008. 226 с.
Әбжанов 1991 – Әбжанов Х. Қазақ интеллигенциясы қашан туған? Қазақстан коммунисі. 1991. № 2.
Байтұрсынұлы 2013 – Байтұрсынұлы А. Әліппелер мен мақалалар жинағы. Алты томдық шығармалар жинағы. Алматы, 2013. Т. 4.
Бейсенбекова 2020 – Бейсенбекова Л., Смағұлова Г., Шотбакова Л. Н. Нұрмақов – тарихи тұлға: деректік және тарихнамалық талдау. Қарағанды: Гласир, 2020. 213 б.
Бектасов 1975 – Бектасов Ә. Аяулы азамат еді. Қазақстан мұғалімі. 1975. 25 сәуір.
Бектұров 1989 – Бектұров Ж. Алыс жылдардың бір дерегі. Жалын. 1989. № 4. 70-75.
Жағыпаров 1985 – Жағыпаров Н. Халыққа қалтқысыз қызмет еткен. Қазақстан коммунисі. 1985. № 4. 77-79 б.
Қабдөшев 2003 – Қабдөшев Б. 1924–1928 жылдарда Қазақстанда сауда қатынасының дамуы және Нығмет Нұрмақов. Ұлт тағылымы. 2003. № 3. 99-102 б.
Қабдөшев 2004 – Қабдөшев Б. Нұрмақов – өнеркәсіпті қалпына келтіруші (1924–1928 жж.). Қазақ тарихы. 2004. № 2. 105-110 б.
Қабдөшев 2005 – Қабдөшев Б.Ж. Нығмет Нұрмақовтың қоғамдық-саяси және мемлекеттік қызметі (1895–1937 жж.): Тарих ғылымд. канд. автореф. Алматы: Жеті жарғы, 2005. 27 б.
Қаппасова 2005 – Қаппасова Р. Қалыптасу жылдары: Көрнекті мем. және қоғам қайраткері Н. Нұрмақовтың 110 жылд. қарсаңында. Орталық Қазақстан. 2005. 26 мамыр.
Қаппасова 2011 – Қаппасова Р. Қазағым деп қайысқан қабырғасы. Орталық Қазақстан. 2011. 5 қараша.
Қозыбаев 1992 – Қозыбаев М. Ата тарихы туралы сыр. Егеменді Қазақстан. 1992. 3 қазан.
Қойгелдиев 1992 – Қойгелдиев М. Ұлтшылдықпен күрес науқаны. Социалистік Қазақстан. 1992. 5-9 мамыр.
Қойгелдиев 2020 – Қойгелдиев М. Қиянат анатомиясы. Менің ғылымдағы өмірім. Алматы: «Арыс» баспасы. 2020. 360 б.
Нұрмақов 2014 – Нұрмақов А. Нұрмақ отбасының тағдыры. Орталық Қазақстан. 2014. 7 маусым.
Нұрмақов 2015 – Нұрмақов А. Мұндай адамдарды ұмытуға болмайды. Жұлдыздар отбасы. 2015. № 13. 27-29 б.
Нығмет Нұрмақов. Шығармалар жинағы 2005 – Нығмет Нұрмақов. Шығармалар жинағы. Алматы: Алаш, 2005. 34-80 б.
Сармурзин 1985 – Сармурзин А. Верный сын казахского народа. Казахстанская правда. 1985. 24 апреля.
Сейфуллин 1978 – Сейфуллин С. Тар жол, тайғақ кешу. Тарихи-мемуарлық роман. Алматы: Жазушы, 1978.
Смағұлова 2005 – Нұрмақов Нығмет. Шығармалар жинағы: Мақалалар, баяндамалар. Құраст. Смағұлова С.О. Алматы: Алаш, 2005. 280 б.
Советская степь 1928 – Советская степь. 1928. 28 апреля.
Тимофеев 1937 – Тимофеев Н., Брайнин С. О националистической агентуре японо-германской разведки. Большевик Казахстана. 1937. № 9-10. С. 72-81.
Тимофеев 1938 – Тимофеев Н., Брайнин С. Казахская организация ВКП(б) в 1926–1929 гг. Большевик Казахстана. 1938. № 12.
Тимофеев 1939 – Тимофеев Н., Брайнин С. Казахская организация ВКП(б) в 1930–1934 гг. Большевик Казахстана. 1939. № 1, 5.
Ashimbaev 2008 – Ashimbaev D., Khliupin V. Kazakhstan: istoriia vlasti. Opyt rekonstruktsii. Almaty: Credos, 2008. 226 p. (in Russian)
Äbjanov 1991 – Äbjanov H. Qazaq inteligensiasy qaşan tuğan? Qazaqstan komunisı. 1991. № 2 (in Kazakh)
Baitūrsynūly 2013 – Baitūrsynūly A. Älıppeler men maqalalar jinağy. Alty tomdyq şyğarmalar jinağy. Almaty, 2013. T. 4 (in Kazakh)
Beisenbekova 2020 – Beisenbekova L., Smağūlova G., Şotbakova L. N. Nūrmaqov – tarihi tūlğa: derektık jäne tarihnamalyq taldau. Qarağandy: Glasir, 2020. 213 p. (in Kazakh)
Bektasov 1975 – Bektasov Ä. Aiauly azamat edı. Qazaqstan mūğalımı. 1975. 25 säuır (in Kazakh)
Bektūrov 1989 – Bektūrov J. Alys jyldardyñ bır deregı. Jalyn. 1989. № 4. 70-75. (in Kazakh)
Jağyparov 1985 – Jağyparov N. Halyqqa qaltqysyz qyzmet etken. Qazaqstan komunisı. 1985. № 4. 77-79 p. (in Kazakh)
Qabdöşev 2003 – Qabdöşev B. 1924–1928 jyldarda Qazaqstanda sauda qatynasynyñ damuy jäne Nyğmet Nūrmaqov. Ūlt tağylymy. 2003. № 3. 99-102 p. (in Kazakh)
Qabdöşev 2004 – Qabdöşev B. Nūrmaqov – önerkäsıptı qalpyna keltıruşı (1924–1928 jj.). Qazaq tarihy. 2004. № 2. 105-110 p. (in Kazakh)
Qabdöşev 2005 – Qabdöşev B.J. Nyğmet Nūrmaqovtyñ qoğamdyq-saiasi jäne memlekettık qyzmetı (1895–1937 jj.): Tarih ğylymd. kand. avtoref. Almaty: Jetı jarğy, 2005. 27 p. (in Kazakh)
Qappasova 2005 – Qappasova R. Qalyptasu jyldary: Körnektı mem. jäne qoğam qairatkerı N. Nūrmaqovtyñ 110 jyld. qarsañynda. Ortalyq Qazaqstan. 2005. 26 mamyr (in Kazakh)
Qappasova 2011 – Qappasova R. Qazağym dep qaiysqan qabyrğasy. Ortalyq Qazaqstan. 2011. 5 qaraşa (in Kazakh)
Qozybaev 1992 – Qozybaev M. Ata tarihy turaly syr. Egemendı Qazaqstan. 1992. 3 qazan (in Kazakh)
Qoigeldiev 1992 – Qoigeldiev M. Ūltşyldyqpen küres nauqany. Sosialistık Qazaqstan. 1992. 5-9 mamyr (in Kazakh)
Qoigeldiev 2020 – Qoigeldiev M. Qianat anatomiasy. Menıñ ğylymdağy ömırım. Almaty: «Arys» baspasy. 2020. 360 p. (in Kazakh)
Nūrmaqov 2014 – Nūrmaqov A. Nūrmaq otbasynyñ tağdyry. Ortalyq Qazaqstan. 2014. 7 mausym (in Kazakh)
Nūrmaqov 2015 – Nūrmaqov A. Mūndai adamdardy ūmytuğa bolmaidy. Jūldyzdar otbasy. 2015. № 13. 27-29 p. (in Kazakh)
Nyğmet Nūrmaqov. Şyğarmalar jinağy 2005 – Nyğmet Nūrmaqov. Şyğarmalar jinağy. Almaty: Alaş, 2005. 34-80 p. (in Kazakh)
Sarmurzin 1985 – Sarmurzin A. Vernyi syn kazakhskogo naroda. Kazakhstanskaia pravda. 1985. 24 aprelia (in Russian)
Seifullin 1978 – Seifullin S. Tar jol, taiğaq keşu. Tarihi-memuarlyq roman. Almaty: Jazuşy, 1978 (in Kazakh)
Smağūlova 2005 – Nūrmaqov Nyğmet. Şyğarmalar jinağy: Maqalalar, baiandamalar. Qūrast. Smağūlova S.O. Almaty: Alaş, 2005. 280 p. (in Kazakh)
Sovetskaia step 1928 – Sovetskaia step. 1928. 28 aprelia. (in Russian)
Timofeev 1937 – Timofeev N., Brainin S. O natsionalisticheskoi agenture iapono-germanskoi razvedki. Bolshevik Kazakhstana. 1937. № 9-10. P. 72-81 (in Russian)
Timofeev 1938 – Timofeev N., Brainin S. Kazakhskaia organizatsiia VKP(b) v 1926–1929 gg. Bolshevik Kazakhstana. 1938. № 12 (in Russian)
Timofeev 1939 – Timofeev N., Brainin S. Kazakhskaia organizatsiia VKP(b) v 1930–1934 gg. Bolshevik Kazakhstana. 1939. № 1, 5 (in Russian)
Талқылау
Әзірге пікір жоқ.